Yabancı kanaviçe dergileri 1

   Çarpı işi 2010'dan beri hobilerim arasında yer alıyor. Bu işe de biraz dergiler sayesinde başladım, bu yüzden bugün biraz bu dergilerden bahsetmek istiyorum...
   "İlk göz ağrım" - Kanaviçe Dergisi'dir. Ankara'daki bazı kitapçılarda ve el işi dükkânlarında rastladığım ve  bütün sayıları aldığım tek Türk kanaviçe dergisi. Belki başka kanaviçeyle ilgili dergiler de var memleketimizde, ama hiç rastlamadığım için gözümden kaçmıştır, bilemiyorum...
   Yabancı kanaviçe dergileriyle tanışıklığım ise daha sonradan, İnternet sayesinde oldu ve bazılarını çok sevdim. Bu süre zarfında anlayabildiğim kadarıyla kanaviçe dergileri konusunda en uzmanlaşmış ülkeler İngiltere ve Fransa'dır. Bu ülkelerde çıkan ve kanaviçe nakışını konu alan dergi, kitap ve periyodik broşür sayısı bir hayli yüksektir. Bu dergilerde yayınlanan projeler de en basit, 1-2 saat içinde bitirebileceğinizden  büyük, ancak birkaç ayda işleyebileceğiniz projelere kadar geniş bir çeşitlilikte... Ardından, sanırım, İtalya, İspanya (ya da Portekiz - dillerini pek ayırt etmediğim için hangisi olduğundan emin değilim), Almanya ve ABD geliyor. Muhakkak, başka ülkelerde çıkan kanaviçe dergileri de vardır, ama onlar hakkında pek bir şey bilmem.
   Önce İngilizce olarak yayınlananlardan başlayayım (sıralama tercihlerime göre değil, alfabeye göre yapılmıştır) :

   "Antique Sampler Stitcher Magazine"  - birçok kitabı yayınlanmış Lesley Wilkins isimli bir blackwork ve antik sampler tasarımcısı tarafından yürütülen bir çalışma. Derginin içeriği adından da anlaşılıyor zaten. Sayılarından birinde Türk kanaviçe ve blackwork tasarımcısı Banu Demirel'in projesi yer aldı.

   Abone olduğunuzda bu derginin sayıları dijital olarak indiriliyor, yılda 6 sayı çıkıyor. 2008'den bu yana 29 sayı çıkmış, eskiler de ayrı ayrı satın alınabiliyor. Aynı tasarımcının sadece blackwork ile ilgili bir dijital yayını daha var - "Blackwork Magazine", o da yılda 3 defa çıkıyor. Toplam 11 sayısı mevcut.

   "Cross Country Stitching Magazine" (CCS) - ABD'de 1989'dan beri çıkarılan ve "country style" ve "quaker style", yani Amerikan köy tarzı projelere yer veren bir dergidir. Bütün projeleri tasarımcı Linda Coleman tarafından hazırlanıyor (kendisi ünlü Jeremiah Junction, Inc. kurucusu ve sahibesi oluyor).

   Dergi 2 ayda bir çıkar, genelde 10-15 çok renkli ve ilginç proje içerir. Şimdiye kadar toplam 140 sayı civarında çıkmıştır. Neredeyse tüm sayılarda yer alan projeleri bu sayfada görebiliyoruz. Uluslarası abonelik siteden yaptırılabilir, ayrıca bazı eski sayılar da satın alınabilir. Sitede bir sürü daha nakışla kullanılabilir ıvır zıvır satılıyor.

   "Cross Stitch Crazy", "Cross Stitch Gold", "The World of Cross Stitching","Cross Stitch Card Shop",  "Cross Stitch Favourites", "Enjoy Cross Stitch" - aynı yayınevinin İngiltere'de çıkardığı birkaç dergi. Projeleri, minicik bir çiçek-böcekten devasa tabloya kadar çeşit çeşit... Üye olduğunuzda bir sürü küçük projeyi bedava indirebilirsiniz siteden. "The World of Cross Stitching" - aralarında en eski ve bence en güzel dergidir, mart ayı itibarıyla toplam 201 sayı çıktı. Kanaviçe Dergisinden de tanıdığımız birçok tasarımcı çalışmalarıyla bu dergilerde yer alıyor. Her dergiye ayrı ayrı abone olunabiliyor (hediyeli!) ya da "chart shop"tan ayrı ayrı projeler satın alınabiliyor.

   "Cross Stitch Collection" ve "Cross Stitcher" da İngiltere'de yayınlanan dergiler. İlk derginin şimdiye kadar 220 , ikincisinin ise 263 sayısı çıkmış. Kendi sitesinde geriye dönük 10-20 sayı digital olarak satın alınabiliyor. Buradan bedava küçük projeler indirmek mümkün. "Cross Stitcher" dergisinin uluslararası aboneliği mevcut. "Cross Stitch Collection" için kendi sitesinde herhangi bir abonelik bilgisi bulamadım, ama Amazon'da abone olmak mümkünmüş, sayıları göndermek için posta masrafı da alınmıyormuş. (Amazon'un bu dergi aboneliği işini yeni öğrenmiş oldum)



   "Embroidery & Cross Stitch Magazine" 20 yıldır Avustralya'da yayınlanan ve her türlü el işi projelerine yer veren bir dergiymiş. Sanırım, kendi sitesi yok.
  Buradan 6, 12, 24 ay için abone olunabiliyor - gri çubuk üzerinde "show international pricing" yazısını tıklarsanız uluslararası abonelik ücretini görebilirsiniz ("International delivery" yazılı satırlarda).

   "Just Cross Stitch Magazine" 1983'ten beri ABD'de yayınlanıyor. 2 ayda bir, yılda toplam 7 sayı (özel yılbaşı sayısıyla beraber) çıkıyor. Projeler genelde bayağı büyük ve çok renklidir, uzmanlık gerektirir.
   Kendi sitesinde uluslararası abonelik yapılmıyor. Abone olmak için gene Amazon kullanılabilir.

   "New Stitches Magazine" İngiltere'de 1992'den beri Mary Hickmott isimli bir tasarımcı tarafından yayınlanıyor. Dergide sadece birbirinden güzel kanaviçe tasarımları değil, başka el işi nakışları da yer alıyor. Her ay çıkan bu derginin mart ayı itibarıyla 239 sayısı mevcut. Eski sayıların çoğunu ya da ayrı ayrı projeleri satın almak da mümkün. Buradan da birkaç bedava proje indirilebiliyor.

   "The Gift of Stitching" 1996-2012 arası digital olarak yayınlanan Avustralya menşeili bir dergiydi. Bu dergide küçük büyük, harika tasarımlar (çoğunlukla sampler) yer alıyordu. Buradan 2006-2009 yıllarında yayınlanmış eski sayıları CD olarak satın almak mümkün.

   25 mart 2013. Yeni bulduğum (daha doğrusu hatırladığım) bir dergi daha:

   "Cross-Stitch & Needlework Magazine" ABD'de 2 ayda bir çıkan bir kanaviçe ve el işi dergisidir. Farklı seviyelerdeki kanaviçe sevenlere hitap eder. Dergide büyük küçük çok hoş tasarımlar yer alıyor. Çarpı işinin yanı sıra diğer nakış türleri de sıkça kullanılıyor. Toplam kaç sayı olduğu ve ne zamandan beri yayınlandığı konusunda bir bilgi bulamadım, ama araştırma yaparken 1999'da çıkan sayılarla karşılaşmıştım. Uluslararası abonelik ücreti 39.99 dolar (1 yıllık = 6 sayı), bu sayfadan yapılabiliyor (ilk sayı abonelik işleminden 5-6 hafta sonra eline ulaşıyormuş). Şuradan birkaç bedava proje indirilebiliyor. Online mağazası da var.

Böylece İngilizce dergiler listesi bitti. Kaçırdığım bir dergi varsa yorumda yazın, lütfen, - onu da araştırıp listeye eklemeye çalışırım.
Diğer dillerdeki dergiler hakkında yazım birkaç haftaya... ;)

Kanaviçeye başlarken bilmemiz gerekenler 3. İğneler

Bu hafta sonu nakış hastalığına yeni yakalanmış bir arkadaşım misafirliğime gelmiş, yanında da işlediği projeyi getirmişti. 16 count etamin üzerine çok güzel (ve hâlâ gözümün kesmediği büyüklükte ve renk sayısında) bir bahçeli ev manzarası. Fakat hemen farkettiğim, hatta kendimi tutamayıp biraz da gülümsediğim bir mesele gözüme çarptı - iğnenin kalınlığı. İğne o kadar kalınmış ki, kumaşın gözeneklerinden zor geçiyormuş... Oradan işte aklıma geldi - başlayanlar için kumaşın "count"u ve iğne numarası bir arada pek bir şey ifade etmez ki! Halbuki işi çok kolaylaştıran küçük bir bilgi:

   Elde nakış işleyenler için 2 tür iğne vardır - yuvarlak uçlu (round end) ve sivri uçlu (sharp end).

   Çarpı işi çalışırken yuvarlak uçlu iğneler kullanılmalıdır. İğnenin uçları yuvarlak olunca kumaşın ipliklerine zarar vermez, onları bölmez. Ayrıca sizin de ellerinize batmaz. Ambalajın üzerinde Tapestry Needles ya da Cross Stitch Needles yazar, üst kısımda da "round end - bout rond" (farklı dillerde "yuvarlak uç") diye bir yazısı ve rakam olarak gösterilmiş iğne numarası mevcuttur.  Ankara'daki el işi dükkânlarında, hatırlayabildiğim kadarıyla, 2 farklı marka nakış iğnesi satılıyor - DMC ve Milward (Coats). İkisi de çelikten yapılmıştır. DMC'nin fiyatı sanki biraz daha fazlaydı (ama emin değilim). Ben şahsen hep DMC iğnelerini kullanırım ve çok memnunum. Kırılmıyorlar, kumaşta iz veya parmaklarda kirlenme yapmıyorlar, hiçbiri de kararmadı şimdiye kadar. (Kalitesiz iğnelerde bütün bu sorunlar yaşanabilirmiş.)

çarpı işi iğneleri, no: 28

   İğne numaralarına gelince: numara ne kadar büyükse, iğne de o kadar küçük oluyor. Aşağıdaki resimde soldan sağa: 28 numara (en küçüğü) - 26 numara - 24 numara - 22 numara - 20 numara - 18 numara - 16 numara (en büyüğü).

   İğneler kumaşın deliklerinden kolayca, delikleri büyütmeden ve acayıp sesler çıkarmadan geçmeli. Örnek olarak şu tablo verilebilir:

etamin	evenweave kumaşı	iğne numarası:
6 ct	-	no: 16
8 ct	-	no: 16 veya 18
11 ct	22-25 ct	no: 22
14 ct	27-28 ct	no: 24 veya 26
16 ct	32 ct	no: 26
18 ct	36 ct	no: 26
20 ct	36 ct üstü	no: 28
hardanger 22 kumaşı		no: 28

   İşlediğiniz projede aynı zamanda tek veya birkaç iğne kullanabilirsiniz. Ben genelde birkaç iğne iplikle farklı köşelerden başladığım için o an kullanmadığım bütün iğneleri kumaşın bir kenarına tutuşturuyor, ipliği onun üstüne sarıyorum. Ama internette rastladığım ilginç bir obje varmış – “needle minder” ve "needle nanny" diye bir şey. 

needle minder

needle nanny

Anladığım kadarıyla, iki yassı mıknatıs kumaşın iki tarafından birbirine yapışıyor. Bizim gördüğümüz tarafta da mıknatısın üzerinde güzel desenli broş gibi bir şey var. Kullanmadığımız iğneleri bu “broş”un üzerinde bırakıyormuşuz, sonra da düşen iğne arama derdi olmuyormuş. Kullanılan mıknatıslar da öyle güçlüymüş ki nakış makasını bile tutabiliyormuş. (Şimdi kendim için nakışlı, daha doğrusu blackwork’lu bir tane yapmayı düşünüyorum, bakalım becerebilecek miyim;) )

Kanaviçeye başlarken bilmemiz gerekenler 2. Keten nasıl işlenir

   Keten kumaşlar etamine pek benzemezler. Kendileri daha yumuşaktır, bu yüzden elde işlerken bütün işinizi kasabilir - kasnak kullanmak en iyisidir. İplik dokuları da kare kare değildir, bütün iplikler tek tektir - iğneyi batıracağınız delikler pek gözükmüyor, haliyle çarpılar yapmak da ilk başta biraz zor geliyor. Ama bu sadece ilk başta!..  Alışınca, gözleriniz o küçük 2x2 kareleri kendi kendine seçmeye başlıyor. Ve keten üzerinde işlenmiş projeler çok daha farklı, çok daha güzel duruyor.

   Önemli bir not: Eğer bütün kumaşın üstü çarpılarla kapatılacaksa, keten kullanmayın - hem bu kadar güzel dokulu kumaşa yazık olur, hem de etamin üzerinde bu projeyi daha kolay ve çabuk yaparsınız. Ketenler, açıkta kumaşın kaldığı, gözüktüğü projelerde çok daha güzel durur.

   Keten genellikle 2 iplik üzerinden işlenir. Yani iğneyi gözle belirlediğimiz "kare"nin sol alt köşeden nakışın yüzüne çıkarıyoruz, 2 iplik sağa ve 2 iplik yukarı (45 derecelik açıyla sağa doğru oluyor) sayıp "kare"nin sağ üst köşesinden batırıyoruz - yarım çarpı hazır.

    Tam çarpıyı oluşturmak için aynı işlemi tersten yapıyoruz, yani bu sefer "kare"nin sağ alt köşesinden kumaşın yüzüne doğru çıkarıyoruz, 2 iplik sola ve 2 iplik yukarı sayıp (ipliğimiz bu sefer 45 derecelik açıyla sola doğru yatmış oluyor) iğneyi batırıyoruz.

    İkinci resimde o 2 ipliği renkli göstermeye çalıştım = koyu yeşille kumaşın üzerindeki 2 dikey iplik (onların "etrafında"  bir sağ, bir sol yapıyoruz), açık yeşille ise 2 yatay iplik (onların "etrafında" bir sağ yukarı, bir daha sol yukarı yapıyoruz).
   Ketenler 2 iplik üzerinden işlendiği için kendi "count" sayısının yaklaşık yarısına eşit olan etamin numarasıyla eşleşir, yani boyut olarak 28 ct keten = 14 ct etamine eşit sayılır.
   

   Bazen keten de (projeye bağlı olarak) 1 iplik üzerinden işlenir. O zaman da çarpılar çok küçük oluyor ve 1 nakış ipliğiyle yapılıyor. Unutmamak gereken önemli bir ayrıntı - ketende "1 iplik üzerinden" işlediğiniz proje, "2 iplik üzerinden" işlediğiniz aynı projeden 4 kat daha küçük olacaktır.

Kanaviçeye başlarken bilmemiz gerekenler 1. Kumaşlar

   Bu hafta sonu çalışma masamdaki dağınıklılığı yok etmeye karar verdim. İşe de bir yığın kâğıtla başladım - son bir yılda tuttuğum çeşitli notlar, farklı farklı konular. Tabii ki bu kağıtları çöpe atmadan önce bir gözden geçireyim dedim ve kendim bile şaşırdım – ne çok yararlı şey bulmuşum zamanında. Ne çok araştırma ve hazırlık yapmışım. Kıyamadım notlarıma, içinde yazılanlara hâlâ ihtiyacım oluyor zaman zaman. Fakat kaybetmeyeyim ve daha düzgün ve kolay ulaşılabilir bir yerde olsun diye bloguma aktarmaya karar verdim. İlk derlemem de kanaviçe ve çarpı işi üzerine olacak.  

  

Çarpı işi ya da kanaviçe, “kareli” ya da gözenekleri net bir şekilde görünen ve eşit dağılan bir kumaşta yapılan bir nakış türüdür. Küçük, eşit uzunlukta çarpı ilmekler ortaya çıkar. Desenler de bu ilmeklerden oluşur.

 Nakış genellikle Aida kumaşı (Türkiye’de bu kumaşa “etamin” denir), Evenweave  ya da Linen (yani keten) üzerine yapılır. Bu kumaşların farklı dokuma sıklıkları, yani “kaunt’ları” var (count = 2,5 santimetrekareye (yani 1 inch kare) denk gelen gözenek sayısı).

Aida kumaşı, yani etamin, çarpı işine yeni başlayanlar ve görme bozukluğu olanlar için idealdir. Çünkü hem kumaşın kendisi genellikle kasnak (= gergef) gerektirmeyecek kadar sert oluyor, hem kumaşın iplikleri belirgin bir şekilde kareler halinde. Gözenekleri bulmakta da fazla zorlanmayacaksınız – iplikleri kolayca sayılabiliyor ve iğneyi nereye batırmanız gerektiğini de görüyorsunuz. 6, 8, 11, 14, 16 ve 18 kauntları bulunur. Sayı ne kadar büyürse, o kumaşta işlediğiniz motif o kadar küçülür. Şemada gösterilen her kare bir kumaş "karesine" denk geliyor. 

Metre ile satılan etamin 110, 158 ve 180 cm. genişliğinde olabiliyor. Ayrıca internet mağazalarında önceden kesilmiş parçalar halinde de satılıyor.

Değişik renklerde (beyazdan siyaha kadar), simli, kumaşın üzeri desenli (örn., DMC İmpressions Aida) ve hatta kumaşın üzeri hazır kare kare teyellenmiş (örn., DMC Magic Guide Aida, 40 derecede yıkadığınızda çizgiler yok oluyor) olabiliyor. En fazla renk ve desen seçenekleri 14 count’luk kumaşlarda bulunur. Projelerde de en fazla kullanılan 14 ve 16 kauntluk etamindir. 

14 ct etamin birkaç renk örneği

14 ct baskılı etaminler Impressions DMC'den

 Fakat unutulmaması gereken en önemli nokta şu – etamin üzerine işlenecek projede sadece ve sadece tam ve yarım çarpı işlenebilir (bu kumaşın dokuma özelliğinden kaynaklanır).

İşlenmesi biraz daha maharet isteyen Evenweave kumaşı da soldan sağa ve yukarıdan aşağıya 1 santimetrede aynı sayıda ipliklere sahiptir. Yani bu kumaşta da çarpı ilmekler düzgün ve eşit uzunlukta oluyor. Ama nakış etaminin aksine 2 iplik üzerinden yapılıyor, bu yüzden de kauntları biraz farklı – 20, 25, 28, 32, 36. 28 kaunt evenweave = 14 kaunt etamin.

En zor işlenen kumaş türü de keten, yani Linen. İplikleri her zaman eşit bir şekilde dağılmış olmayabiliyor, haliyle çarpı ilmeklerin uzunluk ve genişlik oranları aynı olmayabilir. Bazı kaynaklarda keten evenweave kumaşlarından sayılır. Nakış 2 iplik üzerinden yapılır, kauntları da evenweave kumaşıyla aynı. 

Evenweave ve keten kumaşlarının da cinsleri var (örn., Lugano, Belfast, Edinburgh, Cashel vs.), çok çeşitli düz ve ebruli renkleri bulunur. Bu kumaşların dokuma özelliğinden dolayı üzerinde rahatça ¼ ve ¾ çarpı ilmekler işlenir.

32 ct belfast keteni, birkaç renk örneği

Ayrıca, çarpı işi nakışıyla işlenmesi için uygun birkaç ürün daha var: değişik genişlikte etamin ve keten bantları, havlular, masa örtüleri, hatta alışveriş çantaları… Ve çarpı işi için uygun olmayan bir kumaşa nakış işlemek isteyenlere yardımcı olabilecek harika 2 ürün daha – “soluble canvas” dedikleri, suda 50 derecede yıkanınca çözülüp yok olan kanaviçe çeşidi ve “waste canvas” diye adlandırılan (ya da bazı üreticilerin “tear away canvas” dedikleri) bildiğimiz kanaviçe kumaşı. Bunlar normal kumaşların üstüne teyellenir, kumaş kasnağa gerdirilir, nakış yapıldıktan ve kasnak çıkarıldıktan sonra da ya yıkanır (suda eriyeni için), ya da kanaviçe iplikleri cımbızla tek tek çekilip atılır. 

Çarpı işine uygun kumaşlarının en ünlü üreticileri CharlesCraft, Inc. (ABD), Wichelt Imports, Inc. ( renk ve count yelpazesi inanılmaz!), DMC, Zweigart, M.C.G. TEXTILES. 

Notum:

Maalesef, yukarıda anlattığım kumaş ve ürünlerin çoğunu benim bildiğim el işi mağazalarında hiç görme fırsatım olmadı. Bütün bu zengin seçenekleri yabancı Internet mağazalarının bazılarında bulabilirsiniz. Fiyatlar da bazen (hele söz konusu kumaş keten ise) çok etkileyici olabiliyor ;”).